11. Sınıf Fizik Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 42 Cevapları
2. Karekoddan yararlanarak “Kuvvet ve Hareket: Temel Prensipler” adlı simülasyona ulaşınız.
Cevap: Bu adım, PhET “Kuvvet ve Hareket: Temel Prensipler” (Forces and Motion: Basics) simülasyonunu açmanızı gerektiren bir uygulama basamağıdır.
3. Açılan sayfadan “Halat Çekme Oyunu”nu seçerek sağ üst köşede yer alan “net kuvvet”, “kuvvetlerin büyüklüklerini göster” ve “hız” ifadelerinin yanındaki kutuları işaretleyiniz.
Cevap: Bu adım, simülasyon ekranındaki gerekli göstergeleri (hız ölçer, uygulanan kuvvet değerleri ve net kuvvet oku) aktif hâle getireceğiniz hazırlık basamağıdır.
4. Mavi ve kırmızı takımı oluşturan insan figürlerini kullanarak durmakta olan vagona farklı büyüklüklerde kuvvetler uygulayınız.
Cevap: Bu adım, vagonun sağ ve sol tarafına farklı boyutlardaki insan figürlerini yerleştirerek simülasyonu deneme aşamasıdır.
5. Uyguladığınız kuvvet değerlerini ve bileşke (net) kuvvet değerini aşağıdaki tabloya yazınız. “Başla” butonunu kullanarak harekete geçirdiğiniz vagonu gözlemleyiniz.
Cevap: Simülasyonda yapılabilecek farklı senaryolara göre doldurulmuş örnek gözlem tablosu aşağıdadır:
| Mavi Takımın Uyguladığı Kuvvet (N) | Kırmızı Takımın Uyguladığı Kuvvet (N) | Bileşke Kuvvet (N) | Vagonun Hareket Yönü |
|---|---|---|---|
| 150 N (Sol) | 100 N (Sağ) | 50 N (Sol) | Sol yönde hızlanır |
| 100 N (Sol) | 150 N (Sağ) | 50 N (Sağ) | Sağ yönde hızlanır |
| 150 N (Sol) | 150 N (Sağ) | 0 N | Hareket etmez (Hareketsiz kalır) |
| 50 N (Sol) | 100 N (Sağ) | 50 N (Sağ) | Sağ yönde hızlanır |
6. Gözlemlerinizi tartışma yöntemi ile yorumlayarak bileşke kuvvet ve hareket arasında ilişki kurunuz. Kurduğunuz ilişkiyi bir cümle ile ifade ediniz.
Cevap:
Bir cisme etki eden net (bileşke) kuvvet sıfırdan farklı olduğunda cisim net kuvvet yönünde hızlanan hareket yapar; net kuvvet sıfır olduğunda ise cismin hareket durumunda bir değişiklik olmaz.
Bir cisme etki eden net (bileşke) kuvvet sıfırdan farklı olduğunda cisim net kuvvet yönünde hızlanan hareket yapar; net kuvvet sıfır olduğunda ise cismin hareket durumunda bir değişiklik olmaz.
7. Ana sayfada yer alan “hareket” bölümünü seçerek sağ üst köşedeki “kuvvet”, “kuvvetlerin büyüklüklerini göster”, “kütleleri göster”, “hız” ve “stopwatch [stapvoç (süreölçer)]” ifadelerinin yanındaki kutuları işaretleyiniz.
Cevap: Bu adım, ivme ve hız değişimi deneylerini yapabilmek için simülasyonun ikinci bölümündeki ölçüm araçlarını aktif etme basamağıdır.
8. İnsan figürlerini kullanarak buzdolabı, sandık, çöp kovası, hediye paketi gibi cisimlere farklı kuvvet değerleri uygulayınız. Bu sırada hız göstergesi ve zaman sayacından yararlanarak cisimlerin farklı zaman aralıklarındaki hız değişimlerini inceleyiniz. Önceki öğrenmelerinizden yararlanarak cismin ivmesini hesaplayınız. Ulaştığınız sonuçları aşağıdaki tabloya yazınız.
Cevap: İvme hesaplanırken “İvme = Hız Değişimi / Zaman” (a = delta V / delta t) formülü kullanılmıştır. Sürtünmesiz ortam varsayımıyla doldurulan örnek tablo aşağıdadır:
| Uygulanan Kuvvet (N) | Kütle (kg) | Hız Değişimi (m/s) | Zaman (s) | İvme (m/s2) |
|---|---|---|---|---|
| 100 N | 50 kg (Sandık) | 10 m/s | 5 s | 2 m/s2 |
| 200 N | 200 kg (Buzdolabı) | 4 m/s | 4 s | 1 m/s2 |
| 50 N | 100 kg (Çöp Kovası) | 5 m/s | 10 s | 0.5 m/s2 |
| 100 N | 50 kg (Hediye Paketi) | 8 m/s | 4 s | 2 m/s2 |
9. İnsan figürü vasıtası ile kuvvet uygulayarak harekete geçmesini sağladığınız cisimlerin üzerine uygulanan bileşke kuvvet değerini sıfırlayınız. Bileşke kuvvetin sıfır olduğu andan itibaren cismin hareketini ve hız büyüklüğünün değişip değişmediğini gözlemleyiniz. Gözlemlerinizi tartışma yöntemi ile yorumlayarak cisme etki eden bileşke kuvvetin sıfır olduğu bu durum için bir sonuç cümlesi yazınız.
Cevap:
Harekete geçmiş bir cisme etki eden net kuvvet sıfırlandığında, cisim üzerindeki dış zorlama kalktığı için mevcut hızını korur ve sürtünmesiz ortamda sonsuza kadar sabit hızlı doğrusal hareketine devam eder.
Harekete geçmiş bir cisme etki eden net kuvvet sıfırlandığında, cisim üzerindeki dış zorlama kalktığı için mevcut hızını korur ve sürtünmesiz ortamda sonsuza kadar sabit hızlı doğrusal hareketine devam eder.