11. Sınıf Fizik Ders Kitabı MEB Yayınları Sayfa 41 Cevapları

• Aristoteles ve İbni Sina’nın fırlatılan bir cismin havada nasıl ilerlemeye devam ettiğine dair öne sürdükleri görüşler arasındaki temel fark nedir? Havanın bu hareketteki rolünü iki düşünürün bakış açısıyla karşılaştırarak açıklayınız. Cevap: Temel fark, havanın harekete olan etkisine yönelik bakış açılarında yatar. Aristoteles , cismin etrafındaki havanın onu sürükleyerek hareketin devamlılığını sağladığını (hareketi desteklediğini) savunur. İbni Sina ise bu fikri reddeder; ona göre hava, hareketi desteklemek bir yana, cisme karşı duran ve onu yavaşlatan bir dış direnç (sürtünme) oluşturur. İbni Sina, cismin havada ilerlemeye devam etmesini havanın itmesine değil, fırlatıcı kaynaktan cisme aktarılan içsel bir güce (kasrî meyil ) bağlar.  

• İbni Sina’nın mutlak boşluk (dirençsiz ortam) varsayımı üzerinden yaptığı akıl yürütme, modern fiziğin temel yasalarından hangisine zemin hazırlamıştır? İbni Sina’nın bu çıkarımını “kasrî meyil” kavramı üzerinden gerekçelendirerek yazınız. Cevap: İbni Sina’nın bu akıl yürütmesi, modern fiziğin Eylemsizlik İlkesi ‘ne (Newton’ın Birinci Hareket Yasası) zemin hazırlamıştır.
  Gerekçesi: İbni Sina’nın kuramına göre “kasrî meyil”, doğası gereği kendi kendine tükenmeyen veya zayıflamayan kalıcı bir etkidir. Cisim ancak hava veya ortam sürtünmesi gibi dış engellerle karşılaştığında bu meyil zamanla azalarak sönümlenir. Dolayısıyla, hiçbir dış direncin olmadığı mutlak bir boşlukta, cisme aktarılan kasrî meyil asla tükenmeyeceği için cisim sonsuza dek hareketine devam edecektir.  

• Günümüz fizik dünyasında İbni Sina’nın hangi fikirlerinden yararlanılıyor olabilir? Cevap: Günümüz fizik dünyasında İbni Sina’nın şu temel fikirlerinden ve kavramsal öncüllerinden yararlanılmaktadır:
  • Eylemsizlik İlkesi: Sürtünmesiz veya dış kuvvetsiz ortamda cisimlerin hareket durumunu koruyacağı fikri, modern mekaniğin temeli olarak varlığını sürdürmektedir.
  • Momentum Kavramı: İbni Sina’nın, bir cismin taşıdığı kasrî meyil miktarının kütle ve hız ile doğru orantılı olduğunu belirtmesi, günümüz fiziğindeki momentum formülünün ve tanımının doğrudan erken bir versiyonudur.

  • Sürtünme ve Hava Direnci: Havanın hareketi kolaylaştıran değil, harekete karşı koyan bir sürtünme kuvveti (dış direnç) olduğu gerçeği, bugün aerodinamik ve mekanik hesaplamalarda temel bir kural olarak kullanılmaktadır.

Tüm sayfaların detaylı cevapları için 11. Sınıf Fizik Ders Kitabı MEB Yayınları Cevapları sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.